Czym jest dyrektywa CSRD i jaki ma wpływ na Twoją firmę?

Dyrektywa CSRD to skrót od Corporate Sustainability Reporting Directive, czyli dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Unia Europejska postawiła sobie ambitny cel – sprawić, by europejski biznes stał się bardziej transparentny w kwestiach związanych ze zrównoważonym rozwojem. Wprowadzenie dyrektywy CSRD oznacza fundamentalną zmianę w podejściu do raportowania ESG w Polsce i całej UE. Jeśli prowadzisz przedsiębiorstwo lub zarządzasz spółką, ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, kogo dotyczy nowa dyrektywa, jakie obowiązki nakłada i jak się do nich przygotować.

Jakie obowiązki raportowe wprowadza dyrektywa CSRD?

Dyrektywa CSRD wprowadza szereg nowych obowiązków raportowych, które wymagają od firm systematycznego gromadzenia, przetwarzania i publikowania danych ESG. To fundamentalna zmiana w porównaniu z dotychczasowymi regulacjami, ponieważ raportowanie niefinansowe staje się równie istotne jak tradycyjna sprawozdawczość finansowa. CSRD wymaga od przedsiębiorstw budowania wewnętrznych systemów i procesów pozwalających na rzetelne zbieranie wymaganych informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju.

W ramach tych wymogów dyrektywy CSRD przedsiębiorstwa muszą analizować wpływ swojej działalności na środowisko i społeczeństwo w sposób kompleksowy i udokumentowany. Obowiązek raportowania obejmuje ujawnianie zarówno ryzyk, jak i szans wynikających z działalności operacyjnej. Oznacza to, że firmy nie mogą ograniczać się do prezentowania jedynie pozytywnych aspektów – muszą również transparentnie informować o wyzwaniach i potencjalnych zagrożeniach związanych ze swoim modelem biznesowym. Celem dyrektywy jest zwiększenie jakości informacji na temat zrównoważonego rozwoju.

Kluczowym elementem nowych regulacji jest zwiększenie transparentności poprzez obowiązkowe raporty weryfikowane przez zewnętrznych audytorów. To stawia dodatkową odpowiedzialność na zarządach spółek i organach nadzorczych. Odpowiedzialność organów spółki za poprawność i kompletność raportowanych danych ESG jest teraz formalnie uregulowana, co oznacza, że członkowie zarządu mogą ponosić konsekwencje za publikowanie nierzetelnych informacji. Dyrektywa o sprawozdawczości przedsiębiorstw wymusza zatem systemowe podejście do zarządzania danymi środowiskowymi i społecznymi.

Jakie zmiany w sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju wprowadza dyrektywa CSRD?

Nowa dyrektywa CSRD znacząco zmienia sposób sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, zastępując dotychczasowe rozwiązania wynikające z regulacji takich jak dyrektywa NFRD. Przede wszystkim znacząco rozszerzono zakres podmiotowy – obowiązki raportowe dotyczą teraz znacznie większej liczby firm w Unii Europejskiej niż wcześniej. Dyrektywa w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw obejmie docelowo około 50 000 podmiotów w UE, w tym szacunkowo 150 firm w Polsce w pierwszej fazie wdrożenia.

Przedsiębiorstwa muszą dostosować swoje systemy raportowania do jednolitych standardów europejskich, co przekłada się na głęboką transformację biznesu. Firmy wdrażają nowoczesne modele raportowania zgodnie z CSRD, z silnym naciskiem na zrównoważony rozwój jako element strategii korporacyjnej. To wymaga nie tylko zmian w procesach zbierania danych, ale często również przewartościowania celów biznesowych i sposobu mierzenia sukcesu organizacji. Wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju stają się równie ważne jak wyniki finansowe.

Raporty zgodne z dyrektywą CSRD skupiają się nie tylko na aspektach finansowych, ale również na wynikach środowiskowych, społecznych oraz związanych z zarządzaniem ryzykiem. Przedsiębiorstwa muszą wykazać, jak ich działania wpisują się w osiąganie celów neutralności klimatycznej i wspierają gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wymaga to przedstawienia strategii dekarbonizacji, analizy ryzyk fizycznych związanych ze zmianami klimatycznymi oraz planów adaptacyjnych. Raportowanie zrównoważonego rozwoju ma pomóc w realnej transformacji gospodarki europejskiej.

Jakie standardy raportowania ESG są związane z dyrektywą CSRD?

Dyrektywa unijna wspiera wdrożenie jednolitych standardów raportowania ESG, które mają na celu ułatwienie porównywalności danych oraz zwiększenie transparentności sprawozdań. Standaryzacja to jeden z kluczowych elementów nowych regulacji – dotychczas firmy mogły wybierać różne metodologie raportowania, co utrudniało inwestorom i interesariuszom ocenę rzeczywistych działań przedsiębiorstw w obszarze zrównoważonego rozwoju. Europejskie standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju eliminują tę dowolność.

Głównym standardem sprawozdawczości wprowadzonym w ramach CSRD są ESRS (European Sustainability Reporting Standards), opracowane przez grupę doradczą EFRAG. Te europejskie standardy sprawozdawczości szczegółowo określają, jakie informacje muszą być ujawniane w poszczególnych obszarach ESG, jakie wskaźniki należy stosować oraz w jaki sposób prezentować dane. ESRS obejmują zarówno standardy przekrojowe dotyczące wszystkich firm, jak i standardy sektorowe uwzględniające specyfikę poszczególnych branż. Standard raportowania oparty na ESRS zapewnia spójność raportów.

Dodatkowo wprowadzono specyfikacje techniczne dotyczące formatu raportów, w tym XBRL i ESEF, które mają na celu ujednolicenie sposobu publikowania danych i zapewnienie ich wiarygodności oraz możliwości automatycznego przetwarzania. Standardy sprawozdawczości oparte na tych rozwiązaniach technicznych pozwalają na łatwiejsze agregowanie i analizowanie informacji z różnych źródeł. Raportowania ESG w Polsce i całej UE będzie teraz odbywać się według tych samych zasad, co znacząco zwiększa jakość ujawnianych danych dotyczących zrównoważonego rozwoju.

Jak dyrektywa CSRD wpływa na transparentność i odpowiedzialność spółek?

Implementacja dyrektywy CSRD znacząco zwiększa zakres i jakość raportów ESG, co bezpośrednio wpływa na większą transparentność działań przedsiębiorstw. Firmy nie mogą już ograniczać się do ogólnikowych deklaracji dotyczących zrównoważonego rozwoju – muszą przedstawiać konkretne, mierzalne dane poparte dowodami. Ta przejrzystość pozwala inwestorom, klientom i partnerom biznesowym na rzetelną ocenę rzeczywistego wpływu firmy na środowisko i społeczeństwo. Kwestie zrównoważonego rozwoju wpływają na decyzje inwestycyjne.

Wprowadzenie obowiązkowych procedur audytu zewnętrznego stanowi przełomową zmianę w obszarze raportowania niefinansowego. Zewnętrzni audytorzy weryfikują poprawność i kompletność ujawnianych informacji, podobnie jak ma to miejsce w przypadku sprawozdań finansowych. Przypisanie odpowiedzialności członkom zarządu za poprawność raportowania ma na celu skuteczne zwalczanie praktyk takich jak greenwashing. Dyrektywa wprowadza również wymogi dotyczące przeciwdziałania korupcji i nieetycznym praktykom biznesowym w całym łańcuchu wartości.

Przejrzyste dane oraz obowiązek raportowania wpływają na lepsze decyzje strategiczne i zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwach. Zrównoważonego rozwoju wpływają na wszystkie aspekty działalności biznesowej. Odpowiedzialność organów spółki za kwestie ESG sprawia, że zarządy muszą aktywnie angażować się w temat zrównoważonego rozwoju i uwzględniać go w planowaniu strategicznym. To wzmacnia odpowiedzialność korporacyjną i promuje etyczne podejście w biznesie, przekładając się na długoterminową wartość dla wszystkich interesariuszy. Strategie firm muszą uwzględniać cele zrównoważonego rozwoju.

Jakie są kluczowe terminy w harmonogramie wdrożenia dyrektywy CSRD?

CSRD została zaprojektowana z jasno określonym harmonogramem wdrożenia, który rozłożono na kilka etapów, aby dać przedsiębiorstwom czas na przygotowanie się do nowych wymogów. Państwa członkowskie UE miały obowiązek implementacji dyrektywy do krajowego prawa do końca 2023 roku. Wdrożenie dyrektywy następuje stopniowo, obejmując kolejne grupy podmiotów w następnych latach.

Duże spółki interesu publicznego, które wcześniej podlegały dyrektywie NFRD, muszą stosować nowe regulacje już od roku obrotowego rozpoczynającego się 1 stycznia 2024 r. Ich pierwsze raporty zgodne z CSRD zostaną opublikowane w 2025 roku. Kolejna fala obejmuje pozostałe duże przedsiębiorstwa – one rozpoczynają raportowanie zgodnie z wymogami za rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2025, publikując raporty w 2026 roku. Stosowania dyrektywy będzie wymagało znacznych nakładów na systemy informatyczne i szkolenia.

Wszystkie spółki rynku regulowanego w UE, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa giełdowe, będą objęte regulacjami do 2029 roku, choć dla nich przewidziano uproszczone standardy raportowania. Terminy te są kluczowe dla przedsiębiorstw planujących swoją działalność – firmy muszą odpowiednio wcześnie dostosować swoje systemy zarządzania, aby sprostać wymogom i zapewnić kompletną zgodność z nowymi regulacjami. Wdrożenia wymagają czasu na zbudowanie procesów zbierania danych, przeszkolenie pracowników i nawiązanie współpracy z audytorami zewnętrznymi.