Norma EN ISO 20345 - kompendium wiedzy o klasach ochrony

S1, S2, S3, a może S7? Nie każde obuwie ochronne sprawdzi się w tych samych warunkach pracy. Zobacz, co naprawdę oznaczają klasy EN ISO 20345 i jak wybrać model obuwia dopasowany do stanowiska pracy. 

Jakie są główne wymagania normy EN ISO 20345 dotyczące obuwia?

Certyfikowane obuwie musi spełniać wymagania dotyczące ochrony, trwałości i konstrukcji. Sama obecność podnoska ochronnego to dopiero początek.

Jednym z podstawowych wymagań jest odporność obuwia na uderzenia i zgniecenia. Każdy certyfikowany model musi posiadać podnosek ochronny chroniący stopę przed uderzeniami i zgnieceniami. 

Ważne są również właściwości podeszwy m.in:
- właściwości antypoślizgowe,
-  odporność na oleje i paliwa,
-  odporność na ścieranie,
- ochronę przed przebiciem,
- odpowiednią przyczepność do podłoża.

W praktyce to właśnie podeszwa często decyduje o bezpieczeństwie podczas pracy - szczególnie na mokrych lub śliskich powierzchniach.

Norma uwzględnia również ergonometrię i komfort użytkowania.  Dlatego określa  parametry dotyczące m.in.: wysokości cholewki, grubości podeszwy, przepuszczalności pary wodnej czy absorpcji energii w części piętowej.

W zależności od środowiska pracy znaczenie mają również dodatkowe wymagania i przepisy dotyczące obuwia ochronnego - np. właściwości antyelektrostatyczne,  wkładka antyprzebiciowa czy zwiększona odporność na wilgoć. W ELIS widzimy to szczególnie w logistyce i przemyśle, gdzie pracownicy spędzają w obuwiu praktycznie cały dzień i wykonują tysiące kroków podczas jednej zmiany. 

Jakie klasy ochrony obuwia wyróżnia norma EN ISO 20345?

Dla wielu osób klasyfikacja S1, S2 czy S3 na pierwszy rzut oka niewiele mówią - szczególnie jeśli na co dzień nie mają styczności z obuwiem ochronnym. W praktyce właśnie te symbole określają poziom ochrony, właściwości obuwia oraz środowisko pracy, do którego dany model został zaprojektowany.

Aktualna norma wyróżnia osiem poziomów klasyfikacji obuwia bezpiecznego - od podstawowej klasy SB aż po bardziej zaawansowane klasy S6 i S7. Dzieli obuwie bezpieczne na klasy bezpieczeństwa w zależności od zastosowanych zabezpieczeń i dodatkowych właściwości. Im wyższa klasa, tym większy zakres ochrony.  

SB - podstawowy poziom ochrony

Kategoria SB to podstawowa klasa obuwia bezpiecznego. Modele z tej grupy posiadają podnosek ochronny odporny na uderzenia i zgniecenia, ale nie mają jeszcze dodatkowych właściwości ochronnych znanych z wyższych klas.
Takie obuwie najczęściej wybierane jest tam, gdzie poziom zagrożeń jest stosunkowo niewielki, a najważniejsza pozostaje podstawowa ochrona stopy. Klasa SB może sprawdzić się np. podczas prostych prac magazynowych, lekkich prac transportowych czy w środowiskach, gdzie nie występuje duża wilgoć, śliskie podłoże ani ryzyko kontaktu z ostrymi elementami.

S1 - ochrona i komfort podczas pracy wewnątrz

Obuwie klasy S1 oprócz podnoska ochronnego posiada również:
- zabudowaną piętę,
- właściwości antyelektrostatyczne,
- absorpcję energii w części piętowej,
- odporność podeszwy na oleje i paliwa.

Poziom ochrony S1 będzie nadal dobrym wyborem dla  pracowników magazynów, kompletacji zamówień czy centrów logistycznych, gdzie przez większość dnia pracuje się na suchej hali i dużo chodzi. Dlatego przy pracy wewnątrz hali ogromne znaczenie ma nie tylko sama ochrona, ale też wygoda, amortyzacja i odpowiednia wentylacja stopy.

S1P i S1PL - dodatkowa ochrona przed przebiciem

Klasa S1P posiada wszystkie właściwości ochrony od S1, ale dodatkowo wyposażona jest we wkładkę antyprzebiciową chroniącą stopę przed ostrymi elementami znajdującymi się na podłożu.
Takie rozwiązanie dobrze sprawdza się np. podczas prac technicznych, serwisowych, na produkcji lub w miejscach, gdzie na podłodze mogą pojawiać się wkręty, opiłki czy drobne elementy metalowe.
W nowszej wersji normy pojawiło się również oznaczenie S1PL. Dotyczy ono modeli wyposażonych w niemetalowe zabezpieczenie przed przebiciem testowaną cieńszym gwoździem, co pozwala lepiej ocenić ochronę w bardziej wymagających warunkach pracy.

S2 - większa odporność na wilgoć

Obuwie klasy S2 zapewnia wszystkie właściwości klasy S1, a dodatkowo charakteryzuje się zwiększoną odpornością na przepuszczanie i absorpcję wody.
Obuwie z oznaczeniem S2 dobrze sprawdza się np. w gastronomii, przemyśle spożywczym czy podczas pracy na halach regularnie mytych wodą. W takich miejscach odpowiednia przyczepność i odporność na wilgoć szybko okazują się ważniejsze, niż mogłoby się wydawać.

S3, S3L i S3S - jedna z najczęściej wybieranych klas ochrony

Obuwie klasy S3 łączy właściwości klasy S2 z dodatkową wkładką antyprzebiciową oraz urzeźbioną podeszwą zwiększającą przyczepność.
To właśnie klasa S3 przez wiele osób uznawana jest za najbardziej uniwersalną. Bardzo często wybierana jest do pracy na produkcji, w branży technicznej, budownictwie czy podczas pracy w trudniejszych warunkach środowiskowych.
Tymczasem na magazynie czy podczas wielogodzinnej pracy wewnątrz hali ciężkie i mocno zabudowane obuwie może po kilku godzinach po prostu zacząć męczyć.
Z doświadczenia ELIS wynika, że pracownicy najlepiej oceniają obuwie dopasowane do rzeczywistych warunków pracy, a nie po prostu modele z najwyższą klasą ochrony.
Dlatego przy wyborze obuwia ogromne znaczenie ma nie tylko sama klasa, ale również charakter pracy, rodzaj podłoża czy długość zmian.
W nowej wersji normy pojawiły się także oznaczenia S3L oraz S3S. Dotyczą one modeli wyposażonych w niemetalowe zabezpieczenie przed przebiciem, testowane w bardziej wymagających warunkach. Takie rozwiązania coraz częściej spotykane są w nowoczesnym obuwiu roboczym.

S4 i S5 - ochrona w wymagających warunkach

Klasa S4 stosowana jest głównie w obuwiu polimerowym i gumowym o właściwościach wodoodpornych. Takie modele wykorzystywane są często w środowiskach o dużej wilgotności, gdzie liczy się łatwość utrzymania obuwia w czystości.
Z kolei klasa S5 oprócz pełnej wodoodporności posiada również wkładkę antyprzebiciową oraz urzeźbioną podeszwę zapewniającą lepszą stabilność na trudnym podłożu.
Takie obuwie wykorzystywane jest najczęściej tam, gdzie pracownicy mają stały kontakt z wodą, błotem lub bardzo wymagającym środowiskiem pracy - np. na zewnątrz, w gospodarstwach, przemyśle ciężkim czy podczas prac terenowych

Nowe poziomy ochrony S6 i S7 - co zmieniło się w normie?

Norma EN ISO 20345:2022 wprowadziła również nowe klasy ochrony - S6 oraz S7.
- S6 odpowiada klasie S2 rozszerzonej o pełną wodoodporność (WR),
- S7 bazuje na klasie S3 i dodatkowo zapewnia pełną wodoodporność obuwia.
Obuwie S6 i S7 projektowane jest z myślą o środowiskach, gdzie pracownicy mają częsty kontakt z wodą, wilgocią albo pracują na zewnątrz niezależnie od warunków pogodowych.
S6 dobrze sprawdza się np. w branży spożywczej, chłodniach czy podczas pracy w miejscach regularnie mytych wodą. Z kolei S7 częściej wybierane jest do bardziej wymagających warunków - np. prac terenowych, budownictwa czy pracy w błocie i trudnym środowisku zewnętrznym.

Oprócz podstawowych klas nowa norma obejmuje również dodatkowe oznaczenia dotyczące konkretnych właściwości obuwia, np.:
- A - właściwości antyelektrostatyczne, często ważne np. w branży elektronicznej i technicznej,
- P - odporność na przebicie, przydatna w środowiskach, gdzie na podłożu mogą pojawiać się ostre elementy,
- HRO - odporność podeszwy na wysoką temperaturę kontaktową, ważna np. przy pracy z gorącymi powierzchniami,
- WR - pełna wodoodporność, szczególnie przydatna podczas pracy na zewnątrz lub w bardzo wilgotnym środowisku.

To właśnie te wymagania dodatkowe często pomagają lepiej dopasować obuwie do konkretnego stanowiska pracy i rzeczywistych warunków, w jakich pracują zespoły.

Jak dobrać odpowiedni poziom ochrony do rodzaju pracy? 

Aby ułatwić wybór, poniżej przestawiamy prosty podział: 

Taki podział warto traktować jako punkt wyjścia, bo nawet w jednej firmie różne stanowiska mogą wymagać zupełnie innego rodzaju obuwia ochronnego.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze odpowiedniego modelu?

W praktyce sama klasa nie zawsze wystarczy, żeby dobrze dobrać obuwie do konkretnego stanowiska pracy. Coraz większe znaczenie mają również takie aspekty jak:
- waga,
- oddychalność materiałów,
- długość zmian,
- rodzaj podłoża,
- poziom wilgoci,
- komfort podczas wielogodzinnego użytkowania.

Źle dobrane i niewygodne obuwie szybciej męczy pracowników . A zmęczenie podczas wielogodzinnej pracy może wpływać nie tylko na komfort, ale również na koncentrację i bezpieczeństwo.
Nawet w jednej firmie różne stanowiska często wymagają zupełnie innych modeli. Inne potrzeby będzie miał pracownik kompletujący zamówienia w magazynie, a inne osoba  pracująca na mokrej hali produkcyjnej czy w trudniejszych warunkach technicznych.

Najczęstsze błędy przy wyborze obuwia 
Podczas wyboru obuwia ochronnego bardzo często pojawiają się podobne błędy:
- wybór zbyt ciężkiego modelu do pracy wewnątrz hali,
- automatyczne wybieranie najwyższej klasy bez dopasowania do środowiska pracy,
- pomijanie komfortu podczas wielogodzinnej pracy,
- niedopasowanie obuwia do wilgotności i rodzaju podłoża,
- wybór jednego modelu dla wszystkich stanowisk pracy.

W ELIS spotykamy się z sytuacją, w której ten sam model trafia później zarówno do pracowników magazynu, jak i osób pracujących np. na mokrej hali produkcyjnej czy przy pracach technicznych. Dlatego w przypadku obuwia ważne jest nie tylko spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obuwia ochronnego , ale przede wszystkim dopasowanie do realnych warunków pracy.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze odpowiedniego modelu?

W praktyce sama klasa nie zawsze wystarczy, żeby dobrze dobrać obuwie do konkretnego stanowiska pracy. Coraz większe znaczenie mają również takie aspekty jak:
- waga,
- oddychalność materiałów,
- długość zmian,
- rodzaj podłoża,
- poziom wilgoci,
- komfort podczas wielogodzinnego użytkowania.

Źle dobrane i niewygodne obuwie szybciej męczy pracowników . A zmęczenie podczas wielogodzinnej pracy może wpływać nie tylko na komfort, ale również na koncentrację i bezpieczeństwo.
Nawet w jednej firmie różne stanowiska często wymagają zupełnie innych modeli. Inne potrzeby będzie miał pracownik kompletujący zamówienia w magazynie, a inne osoba  pracująca na mokrej hali produkcyjnej czy w trudniejszych warunkach technicznych.

Najczęstsze błędy przy wyborze obuwia 
Podczas wyboru obuwia ochronnego bardzo często pojawiają się podobne błędy:
- wybór zbyt ciężkiego modelu do pracy wewnątrz hali,
- automatyczne wybieranie najwyższej klasy bez dopasowania do środowiska pracy,
- pomijanie komfortu podczas wielogodzinnej pracy,
- niedopasowanie obuwia do wilgotności i rodzaju podłoża,
- wybór jednego modelu dla wszystkich stanowisk pracy.

W ELIS spotykamy się z sytuacją, w której ten sam model trafia później zarówno do pracowników magazynu, jak i osób pracujących np. na mokrej hali produkcyjnej czy przy pracach technicznych. Dlatego w przypadku obuwia ważne jest nie tylko spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obuwia ochronnego , ale przede wszystkim dopasowanie do realnych warunków pracy.

Co zmienia aktualizacja normy EN ISO 20345-2022?

Od 2023 roku obowiązuje zaktualizowana wersja normy EN ISO 20345:2022 (DIN EN ISO 20345), która wprowadziła zmiany dotyczące m.in odporności na poślizg, wodoodporności oraz sposobu badania wkładek antyprzebiciowych.

Jedną z największych zmian jest zastąpienie wcześniejszych oznaczeń SRA, SRB i SRC nowym symbolem SR dotyczącym odporności na poślizg. W wielu środowiskach pracy dużym problemem pozostaje poślizg - szczególnie na mokrych i regularnie mytych powierzchniach. 

Nowa wersja normy wprowadziła również:
-  S6 i S7 - nowe poziomy ochrony związane z pełną wodoodpornością,
-  PL i PS - niemetalowe zabezpieczenia przed przebiciem,
- WPA - oznaczenie przepuszczalność i absorpcji wody,
- SC - odporność noska na ścieranie
- LG - przyczepność podczas pracy na drabinach
- FO - odporność podeszwy na oleje i benzynę.

Zmieniono również sposób badania modeli posiadających wkładkę antyprzebiciową oraz ocenę obuwia pod kątem odporności na przebicie, dzięki czemu łatwiej ocenić,   jak dany model sprawdzi się później w konkretnych warunkach pracy.
Dziś coraz większe znaczenie mają nie tylko klasy ochrony, ale również konkretne warunki pracy- np. śliska posadzka, kontakt z wilgocią czy  wielogodzinna praca na nogach.
W praktyce nawet w obrębie jednej hali produkcyjnej różne stanowiska mogą wymagać zupełnie innego rodzaju obuwia. Innego modelu będzie potrzebowała osoba pracująca przez całą zmianę na suchej hali magazynowej, a innego pracownik mający codzienny kontakt z wodą, śliskim podłożem czy pracą terenową.

Certyfikaty starszej wersji normy pozostają ważne do czasu wygaśnięcia .  Dobrze dobrane obuwie to nie tylko kwestia spełnienia wymagań normy, ale przede wszystkim komfort i bezpieczeństwo pracy.

Jeśli nie masz pewności, które rozwiązanie najlepiej sprawdzi się w konkretnych warunkach pracy -skontaktuj się z ELIS. Pomożemy wybrać odpowiednie obuwie dopasowane do potrzeb Twojego zespołu.